GELENEK GÖRENEKLER

1- Kiz Begenme
Kaman'da oglan tarafi ogullarını evlendirmek istedikleri zaman eger dogrudan isteyecekleri kiz yoksa, başka koy veya mahallelere eşin ve dostun tavsiyesi ile kizbeğenmeye giderler. Bunu oglanın annesi. abla ve cok yakın akrabaları yaparlar.Kaman'da olsun koylerde olsun zaten kimin gelinlik cagda kizlan var bilinir. Davul dengi dengine vurmali anlayisi icerisinde kiz begenme,kiza bakma bu gelenek icinde yapilir. Kahveler içilir,sohbetler yapilir herhangi bir şey soylenilmez. Ama kız tarafı gelenegi bildiginden ikramda kusur eylemez. Koy veya mahallelerde oglan kizi biliyor ve taniyorsa ailesini dogrudan o aileye ''agiz yoklamasi" için gonderir.Bu işi sezdirme anlamina gelir.Veya evine yakişacak kizi biliyorsa anne oglunun da gorüşünü almak suretiyle ona gorebir çalisma yaparlar.Kaman'da ve koylerinde genelde görücü usülü i!e eviilikler çoğunlukladir. Kiz begenmek, kiz aramak için giden kadinlara "görücü" denir.

2-Kiz Isteme

 Kiz begenme asamasinda,oglanin anne ve ailesi kizi begendilerse ve kiz tarafindan da sicak bir yaklasim varsa ikinci üçüncü gitmede konu kiz tarafina açilir.Kiz tarafi"Allah yazdiysa olsun" anlamına gelen temennilerde bulunur. Kendilerinin karar vermesi için sure verilmesini talepederler. Bu sure icinde kiz evi, oglan tarafi hakkinda tanimiyorsa bilgi edinir.Konuya komsuya dosta akrabaya sorulur. Kaman zaten kuçük bir yer. Köylerde de ayni konu hemen saga sola duyulmuş olur.Kiz tarafi hemen"evet"demez. Erkek tarafi belirli bir sure sonra kız evine haber salar veya akrabaların araciligiyla gorüsme yapilir.Kiz tarafının uygun gormesi halinde oglan tarafi"söz kesme"icin uygun bir gunde kiz evine gider.Buna dünürcülük denir. Dünürcülük eş dost, akrabanin ileri gelenleriyle yapilir.Her iki taraf aynı hazirligi yapar.Dünürcüler kiztarafinda hos sohbetten sonra oglan tarafinın ileri gelenlerinden birisi(dahaoncesoylenmistir) kizin babasina"Allah'in emrri peygamberin kavli ile kiziniz.... oglumuz.........../na istiyoruz. Sizde uygun gorurseniz bugun Serbetinii cmeye geldik"denilir.Zaten meseleler onceden halledildiginden kizin ailesi olumlu cevap verir. şerbet, çay,kahve,ikrami yapilir.Bu ikramlar yapilirken kiztarafi isteklerini dile getirir. Baslik parasi, kardes yolu, anne hakki (suthakki) akraba hakki ve digger ceyiz alimi ile ilgili konusmalar yapilir. Meseleler halledildikten sonra sozyuzugu takilir ve erkek evi getirdigi hediyeleri kiza ve kiz tarafina usülünce takdim eder.

3- Nisanli gorme

 Bilindigi gibi dunurculugun kesinlesip yüzüklerin takildigi ondan itibaren düğun oluncaya kadar geçen zama- na"Nisanlilik"denir.Bu gelenek Turkiye'nin en önemli geleneğidir. Aileler birbirlerini yakindan tanima imkani bulurlar. Boylece ileri de ortaya cikacak meselelerin neler olabilecegi hakkinda da iki taraf bilgi edinmis olur. Nişanlı gorme gunumüzde hala onemli bir gelenek.Erkek nişanlisinı gormek icin binbir zahmete katlanmak zorundadir.Bazı aileler bunu biraz daha ciddi tutarak nisanlılık doneminde g6ruşmeyi engellemeye çalışmaktaysa da bunda basarıli olduklarıni soylemek zor.Bayramlarda,diigunlerde ve diger davetlerde goruşmeler yine olmaktadir
4- Nisan Törenleri: Orta Anadolu'da veTurkiye'nin digger yorelerinde gorulen Nişan torenleri burada da yapilir. Nişan genel de kiz evinin istegi üzerine yapilir.Dugün ve nişan torenlerini birlikte yapan ailelerde vardir. Nişan oglanevi için masraf yapmak anlamina gelir.Kizevi icin ustbaş alinir.Koylerde nişan yemegi icin koc veya koyun gonderilir. Kaman merkezde de ayni gelenek devam eder.Yuzükler merasimle yeniden takilirken, kiz ve oglan evi gelin adayi nişanlik elbisesi icindeki kiza altin ve para takarlar.Buna"Taki" toreni denir. Nişanlar evlerde yapildigi gibi salonlarda da yapilmaktadir.Yenilir,içilir eglenilir ve davul-zurna aile halaylar çekilir. Nişan bir noktada maddi katkinın yapildiğı önemli bir geleneğimizdir.

5- Düğün

Kaman'da olsun,koylerde olsun dugunler genelde yazın ve ürünlerin kaldirılmasindan sonra yapilir. Yurt di- şinda çalişan akrabaları düşiinen aileler Haziran ve Temmuz aylarında da dugun yaparlar. Iki aile karşilikli oturarak gençlere dugün yapmanın uygun tarihi belirlerler.Duğunler icin yukanda da belirttigimiz şartlar belirlenir. Kararlar ona gore verilir.Kiz tarafi ceyizini alir,hazirliginı yapar. Yani bir nokta da kiz tarafinın dugun gününe"evet"denmesi gerekir.Dugun gunu belirlendikten sonar davetler başlar.Duğüne davet koylerde yakin akrabalardan başlamak uzere yapilir. Buna "okuntu" denir. Yakin ve uzak koylerdeki dostlar davet edilir. Kaman merkezde ise basili davetiye verilir.koylerde de basili davetiye kullanılır. Bu davetiye ile turn dost, akraba ve komsular davet edilir.Zengin veya fakir ayrımi yapilmaz.Dostluk ve kardeslik duygularının gelismesini saglayici ogelerdugiin-lerdeonecikar."Yasalma''gelenegi"buradadaonemieuygulamr. Yasli (olum) ailelerden izin alinip, düğun öyle baslatilır.Düğün baslamadan once kiz tarafi kizın hazirladigi el emegi goz nuru esyaların bir hafta süreyle sergiler.Yakin akrabalar da bu sure icinde hediyelerini alarak kiz evine getirerek yeni kurulan aileye katkida bulunurlar.

6- Düğün Baslangici

Kaman ve yoresinde dugunler genelde Cuma gunu ogle namazindan sonra baslar. Namazdan giden Cemaat dugün yemegine davet edilerek,dugün bayrak kaldirma torenine katilirlar. Akrabalar, konu komsu'da bu torene onceden davetli oldugundan istirak eder.Yemekten sonar hocannın duasi ile bayrak damadın evinin balkonuna, çatısına veya damina dikilir.Bayrak uzun bir sirık üzerine takilır.Davul ve zurna da Bayrak kalktiktan sonra calmaya baslar.Onceden secilmis olan Dugun Kahyasi'da gelen konuklara en güzel hizmetle agirlamak icin gayret gosterir. Ilk günün gelen misafirleri genelde yakin akrabalar ve dostlardir.Ilk gunün (Cuma gunü) eglencelerigeneldeaileicibir eglencedir.Yenilir.icilir eglenilir.

7- Asdabci Gitme

 Kaman ve yoresinde güzel düğün geleneklerinden biride "Asdabci" gitme gelenegidir. Genelde Cumartesi günü ogle üzeri oglan evinin ileri gelenleri,es dost ve komsular davul zurna esliginde kiz evine hayirli olsuna giderler.Önde erkekler arkada ise Asdabci bayanlar yer alir. Davul ve zurna ise önde gider. Kiz evine varılınca bayanlar ve erkekler ayn bolumlere alinip agirlanır.Çaylar, kahveler icilip, oyunlar oynanir. Fazla kalinmaz ve Asdabcilar düğün evine (erkekevi) geri donerler.Ikindi uzeri ise kiz tarafi ayni toreni guvey gorme og- lan tarafina hayirli olsun anlayisiyla yapar.Oglan tarafi gelen konuklara ayni yakin ilgiyi gosterir. Ayni aksam ü- zeri oğlan tarafi ve kiz tarafindan birilerinin katilimiyla çeyiz yazma islemi yapilir, imza altina alinir. Boylece kızın (gelinin) maddi durumu güvence altina alinmis olur.

8-Kina gecesi

 Kina gecesi genelde dügünun ikinci günu (Cumartesi) yatsiya dogru kız evine gidilerek yapilir. Kina gecesinde agirlik genelde oglan tarafi bayanlarındadır.Davul zurna esliginde oyunlardan sonra toren başlar. Kiz (Gelin adayi)ortaya bir yere oturtulur.Gelinin etrafina oglan tarafindan gelen bayanlar dizilir ve gelinin basina başörtü çarçarlamak)ortülerek kina ovmeye baslanilir.Bu sirada sesi guzel olan bayanlar gelini aglatmak için kina türküsü soylemeye baslar.Kina yakilirken gelin kibleye döndürülere kınası yakilir.
Kına türküsü Atladı geçti eşiği Sofrada kaldı kaşığı Büyük evin yakışığı Orda dirliğin tatlı olsun (yariyin ağzı tatlı olsun) Elimi attım astara Elimi kesti testere Mevlam şirinlik göstere Kız kınan kutlu olsun Orada dirliğin kutlu olsun Kurdular ocak taşını Çattılar düğün aşını Çağırın gelsin gardaşını Gelin kınan kutlu olsun Orada ağzın tatlı olsun Hani bunun anası Elinde mumlar yanası Çağırımn gelsin babası Gelin kınan kutlu olsun Orada ağzın tatlı olsun Düğünlerde söylenen mani örnekleri….. Güle çıktım gülmedim Gülden çıktım dönmedim O yar ile gezmeyi Sefa imiş sürmedim Bahçelerde mor çiçek O çiçek biçilecek Ana gözlerin aydın Şerbetin içilecek Karadut parmak gibi Kız yüzün kaymak gibi Seni benden ayıran Kurusun çakmak çakmak

9-Gelin getirme

 Yorede buna"gelin alici"denilmektedir.Oglan evi genelde pazar gunü önceden soyledigi akraba ve komşusu ile gelin almaya hazirlanir.Düğün yorgunluğunun sonaermesi gelin alınmasiyla son bulacağından hazirlik önceden planlanmiştir.Gelin getirecek araba suslenmiş,gelin alici konvoyu onceden duzenlenmiştir.Gelin alicilar öğleye kalmadan kiz evine davu lzurna eşliğinde giderler.Bu an kız evi icin uzuntulu,oglan evi için sevinçli bir andir. Gelin beyaz gelinligi içinde akraba konu komşusunun hazirlanmasiyla zaten oglan evini beklemektedir. Gelinin evinde eşikten (kendievinden) cikmadan once beeline erkek kardeşi tarafindan dualarla kirmizi kuşak baglanir. Göz yaşları davul sesine karışır gider.Davulun sesinde hüzünlu gelin alma havasi yankilanir.Bu arada gelinin çeyizi yüklenir.Gelin kendi evinden kardeşleri,ailesi ve yakinları tarafindan gelin almak icin süslenmiş arabaya bindirilir.Hareket eden gelin konvoyu mezarligin etrafi dolaştırılarak oğlan evine gelinir. Bu arada caddelerde gelin arabasinin onü kesilerek bahşişler alinir. Oglan evinde gelin beklenildiginden dolayi kalabalik gelin arabasının gelisiyle coşar. Davul ve zurna neşeli havalar çalarak bu coşkuyu daha da arttırır.Gelin arabasi oğlan evine gelince, arabanin önünde ici su dolu canak kırılır.Su gibi berrak olsun diye.Üzüm,yarma şeker ve bozuk para gibi şeyler saçılır. Bu gelenek sanırım gelin bereket ve bolluk getirsin diye olsa gerek.Bu arada gelin arabadan inmiyor nukteleri yapilir bahsişlerde alinir. Kaynana ile kayinbaba gureştirilir.Ve galibi kaynana(kadin)olur.Gelin ve damat artik olan evine girmek uzeredir. Kapinin alt ve üst eşiği gelin tarafindan yağlanır.Bu gelenek sanırım gelin ,gelin geldigi eve yag gibi bulassin diye.Gelin oglan evine girince şerbet icirirler."Dili tatlı olsun"diye kucagina genelde erkek çocugu oturturlar ki gelinin cocuğu olsun diye.Evde bulunan akraba ve komsulara kahveler ve tatlilar ikram edilir. yarım kalan dügun isleri tamamlanmak uzere herkes kendi gorevine yavas yavas doner